De staat van de professionele podiumkunsten in Limburg

Home » Publicaties vanaf 2018 » De staat van de professionele podiumkunsten in Limburg

Aanleiding

Er is in Limburg een groot publiek voor de podiumkunsten. Jaarlijks vinden er tussen de 675 en 723 duizend bezoeken plaats aan een van de Limburgse schouwburgen, concertzalen en poppodia. Dit publiek ziet en hoort een aanbod, dat gemaakt is door professionele artiesten en gezelschappen. Jaarlijks worden er tussen de 2.500 en 3.000 voorstellingen en concerten op de Limburgse podia gespeeld. Zowel het genieten als het zelf beoefenen van muziek, theater en dans zijn van grote waarde voor de culturele ontwikkeling van Limburgers en hebben daarnaast ook een sterke, bindende werking. (zie Raad voor Cultuur). Voor Limburg is een vitaal podiumkunstensector dan ook van groot belang. Dit onderzoek brengt in kaart hoe de Limburgse podiumkunstensector is hersteld na de coronajaren 2020 en 2021.

Doelstelling van het onderzoek

Met het onderzoek streven wij ernaar inzicht te verkrijgen in (de ontwikkelingen van) het aanbod en de vraag naar podiumkunsten in Limburg. Daarnaast inventariseren wij de capaciteit en de beschikbaarheid van podia. De statistieken vergelijken wij met die van andere provincies, zodat we de onderzoeksresultaten van duiding en context kunnen voorzien.

Met het onderzoek willen wij een bijdrage leveren aan een duurzame, toekomstbestendige en bloeiende podiumkunstensector in Limburg.

Afbakening

Het onderzoek dat voor u ligt, behandelt de professionele podiumkunsten in Limburg. De podiumkunsten worden onderverdeeld in vier disciplines: muziek, muziektheater, theater en dans. Onder deze disciplines vallen diverse genres en vormen, zoals klassieke muziek, jazz, pop, opera, repertoiretheater, mime, objecttheater, ervaringstheater, ballet en experimentele dans. Het onderzoek richt zich niet op (het bezoek aan de) amateurkunstbeoefening.

Onderzoeksbronnen

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) publiceerde begin 2024 de meest recente cijfers met betrekking tot podiumorganisaties in Nederland waar professionele podiumkunsten worden vertoond. Deze beschikbare CBS-data hebben ons geïnspireerd om het onderzoek uit te voeren.

We hebben gebruikgemaakt van de volgende twee CBS-statistieken:

1. CBS-onderzoek naar publiekscapaciteit, voorstellingen en bezoekers van organisaties waar professionele podiumkunsten worden vertoond. Onder professionele podiumkunsten vallen locaties voor artistieke producties zoals theater, popconcerten of musicals die voor een algemeen publiek worden opgevoerd door professionele gezelschappen. Stadions, evenementenhallen, festivals en clubnachten worden hierbij niet meegerekend. Het CBS-onderzoek is tot stand gekomen in samenwerking met de brancheverenigingen Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouw Directies (VSCD) en de Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals (VNPF). Voor meer informatie over de onderzoeksdata klik op deze link.

2. Nabijheidsstatistiek podiumkunsten van het CBS. Deze statistiek bevat informatie over de gemiddelde afstanden voor de inwoners van Limburg van hun woonadres naar de dichtstbijzijnde podiumkunstenvoorziening. Daarnaast bevat de data ook informatie over het aantal podiumkunstenvoorzieningen binnen een bepaalde afstand van het woonadres. Deze gegevens zijn berekend als gemiddelde over alle personen in het gebied. Onder podiumkunstenvoorzieningen vallen alle locaties in Nederland waar professionele gezelschappen optreden voor een levend publiek. Professionele podiumkunsten vinden plaats op locaties zoals schouwburgen en concertgebouwen, maar ook in buurtcentra en op poppodia. Locaties met podiumkunsten als nevenactiviteit zijn ook opgenomen in de cijfers. Festivals zijn hierbij niet meegerekend. Voor meer informatie over de onderzoeksdata klik op deze link.

Initiatiefnemer van het onderzoek

Bureau Lahaut heeft het onderzoek naar de professionele podiumkunsten in Limburg uitgevoerd. Wij zijn een advies- en onderzoeksbureau uit Maastricht dat gespecialiseerd is in de culturele- en creatieve sector. Onze opdrachtgevers zijn provincies, gemeenten, culturele instellingen en brancheverenigingen. We voeren vaker onderzoek uit op eigen initiatief. Zo hebben we onderzoek gedaan naar de arbeidsmarktpositie van werkenden in de culturele sector. Daarnaast verzamelen wij cultuurstatistieken en voorzien deze van duiding. Hiermee bieden wij een algemeen inzicht in de cultuursector om de sector als geheel te versterken

Dashboard (interactieve grafieken)

Onder het dashboard staat een samenvatting van de belangrijkste onderzoeksresulaten. Ook doen wij suggesties voor vervolgonderzoek.

De belangrijkste resultaten opgesomd

Herstel na corona

  • Limburgse podia hebben in 2022 3.000 voorstellingen van professionele makers geprogrammeerd. Dit is een opvallende stijging van 15% ten opzichte van de jaren vóór corona. In de jaren 2016 t/m 2019 waren er jaarlijks gemiddeld 2.600 voorstellingen te zien. We vermoeden dat deze stijging te maken heeft met ‘inhaalconcerten’.
  • Het totale bezoek in 2022 is met 5% gestegen van 687.000 (gemiddelde 2016 t/m 2019) naar 723.000. De minder grote stijging van de bezoekersaantallen ten opzichte van het aantal voorstellingen komt doordat het publiek terughoudend was om direct na corona de culturele sector weer te bezoeken, uit angst voor coronabesmettingen. Daarnaast waren cultuurliefhebbers hun routine kwijtgeraakt; het bezoek aan podiumkunsten was tijdelijk uit het systeem geraakt. Bovendien waren doelgroepen vooral bezig met het inhalen van sociale contacten en borrels, waardoor er minder vrije tijd overbleef voor podiumkunstenbezoek (NOS, 2023).
  • Muziekvoorstellingen hebben zich na corona van alle disciplines het beste hersteld (48% meer voorstellingen en 29% meer bezoeken).

Vraag en aanbod

  • Inwoners van Limburg gaan 0,6 keer per jaar naar een podium om een voorstelling bij te wonen van professionele makers. Dit is niet veel, maar ook niet weinig. Inwoners van Noord-Holland steken met kop en schouders bovenuit in de gemiddelde bezoekfrequentie. Zij gaan met 2.2 bezoeken per hoofd van de bevolking vier keer zo vaak als inwoners van Limburg.
  • De Limburgse podia programmeren relatief veel popmuziek. Vier op de tien geprogrammeerde voorstellingen behoren tot deze discipline (landelijk: drie op de tien).
  • Ondanks dat er relatief meer popmuziek wordt geprogrammeerd door Limburgse podia dan in Nederland als geheel, trekt het relatief minder bezoekers dan in Nederland als geheel (resp. 41% en 47% van alle bezoeken aan de podiumkunsten).
  • De Limburgse podia programmeren relatief weinig theatervoorstellingen. In Nederland is twee op de tien geprogrammeerde voorstellingen een theatervoorstelling. In Limburg is dat één op de tien.
  • De meest bezochte disciplines in Limburg zijn: popmuziek (41% van de bezoeken), cabaret- en kleinkunst (14%), musical (14%), klassieke muziek (9%) en theater (9%).

Capaciteit en beschikbaarheid in Limburg

  • Publiekscapaciteit: In Limburg zijn er 113 (zit)plaatsen per 10.000 inwoners beschikbaar. Dit is de helft minder capaciteit dan in de provincies Noord-Holland en Groningen, waar respectievelijk 232 en 219 (zit)plaatsen per 10.000 inwoners beschikbaar zijn.
  • Ontwikkelingen in de publiekscapaciteit zijn stabiel; het schommelt licht door de jaren, variërend tussen de 12.200 en 13.300 (zit)plaatsen.
  • Ook het aantal Limburgse theater- en concertzalen schommelt licht over de jaren. Het ene jaar zijn er 28 zalen (2017 en 2021) en in andere jaren 31 zalen (2019 en 2020). Opvallend: in het coronajaar 2021 zijn er drie zalen verdwenen, maar dit heeft geen effect gehad op de publiekscapaciteit.
  • Inwoners van Limburg wonen gemiddeld op 5 km afstand van het dichtstbijzijnde podium waar voorstellingen van professionele makers plaatsvinden. Deze afstand is vergelijkbaar met die in Flevoland, Noord-Brabant en Gelderland.
  • Inwoners van Limburg wonen gemiddeld op 8 km afstand van het dichtstbijzijnde poppodium. Deze afstand is vergelijkbaar met die voor inwoners van Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht (Randstad).
  • Limburg scoort goed wat betreft de afstand tot het dichtstbijzijnde podium. De keuze uit verschillende podia is echter wel minder groot in vergelijking met andere provincies. Binnen een straal van 20 km van hun woonadres hebben Limburgers de keuze uit 5 podia. In Noord-Holland hebben inwoners de keuze uit maar liefst 34 podia, en in Zuid-Holland 26 podia.

Limburgse steden vergeleken

  • Limburg heeft acht gemeenten met meer dan 45 duizend inwoners: Maastricht (123 duizend inwoners), Venlo (103 duizend), Sittard-Geleen (92 duizend), Heerlen (87 duizend), Roermond (60 duizend), Weert (51 duizend), Kerkrade (46 duizend) en Peel en Maas (45 duizend). In deze steden woont meer dan de helft van alle Limburgers (54%).
  • Maastrichtenaren hoeven vanuit hun woonadres het minst ver te reizen voor een podium. De nabijheid van een podium in de hoofdstad van Limburg is ruim 2 km. Inwoners van Peel en Maas moeten het verst reizen: 5 km tot het dichtstbijzijnde podium.
  • De nabijheid van een poppodium voor inwoners van Heerlen, Maastricht, Sittard-Geleen en Weert is tussen de 3 en 4 km vanaf hun woonadres. De afstand tot een poppodium is in Kerkrade twee keer zo lang: 7,5 km, en in Peel en Maas drie keer zo lang: 14,5 km.
  • Maastrichtenaren hebben de ruimste keuze uit verschillende podia: binnen een straal van 5 km van hun woonadres is er keuze uit 3 podia. In Kerkrade is dat slechts 1 podium. In een straal van 20 km hebben Heerlenaren de meeste keuze: keuze uit 6 podia.

Suggesties voor vervolgonderzoek

  • Een diepgaande analyse van demografische gegevens van het Limburgse publiek voor podiumkunsten biedt inzicht in welke doelgroepen wel of niet deelnemen aan podiumkunsten en welke disciplines hen aanspreken.
  • Een evaluatie van de toegankelijkheid van podia, zowel fysiek als financieel, omvat onderzoek naar belemmeringen voor het bezoeken van podia, met als doel strategieën te ontwikkelen om obstakels te verminderen.
  • Een onderzoek naar verschuivingen in de wensen en voorkeuren van het Limburgse publiek richt zich op mogelijkheden om het aanbod te diversifiëren en zo een breder publiek aan te trekken.
  • Een onderzoek naar waarom, ondanks het relatief hoge aantal geprogrammeerde popmuziekvoorstellingen, deze discipline minder bezoekers aantrekt dan het landelijk gemiddelde, kijkt naar voorkeuren van het publiek, concurrentie van andere evenementen, en de impact van marketing en promotie.
  • Een onderzoek dat de mate van samenwerking tussen podia en culturele instellingen in Limburg bekijkt om mogelijkheden voor samenwerking tussen gemeenten om het culturele aanbod te optimaliseren.
  • Een onderzoek naar welke factoren de keuze van inwoners van Limburg voor bepaalde podia beïnvloeden, bekijkt of de aard van de voorstellingen, de reputatie van het podium of andere overwegingen een rol spelen.
  • Een vergelijking van de cultuurparticipatie in Limburgse steden onderzoekt variaties in de frequentie van podiumbezoek en de voorkeuren van inwoners voor bepaalde disciplines om het culturele aanbod aan lokale behoeften aan te passen.
  • Een onderzoek naar de infrastructuur van podia in Limburgse steden, inclusief de capaciteit, de staat van de faciliteiten en financiële stromen, biedt een overzicht van de huidige stand van zaken.