Bureau Lahaut doet onderzoek over de grens!
Bureau Lahaut is gevestigd in Maastricht, vlak bij de Belgische grens. Helemaal als een verrassing kwam het dan ook niet toen eerder dit jaar een offerteaanvraag van onze zuiderburen op tafel belandde. Sinds augustus doet Bureau Lahaut in opdracht van de intergemeentelijke samenwerking IJzervallei onderzoek naar cultuurparticipatie in de Belgische Westhoek.
IJzervallei bestaat uit vier aangrenzende gemeenten: Alveringem, Diksmuide, Houthulst en Lo-Reninge. De gemeenten willen beter inzicht krijgen in hoe hun inwoners deelnemen aan cultuur en waar hun culturele interesses liggen. Ook willen ze weten welke motieven en drempels ervoor zorgen dat sommige groepen meer deelnemen dan andere. Daarbij kijken we niet alleen naar de afzonderlijke gemeenten, maar ook naar de mogelijkheden om cultuurparticipatie over de gemeentegrenzen heen te stimuleren en te versterken.
Wat verstaan we eigenlijk onder cultuurparticipatie?
Cultuurparticipatie onderzoeken is minder eenvoudig dan het misschien lijkt. Want wat verstaan we eigenlijk onder cultuurparticipatie? Gaat het om het bezoeken van een voorstelling of museum, om zelf muziek te maken of toneel te spelen, of bijvoorbeeld ook om het lidmaatschap van een culturele vereniging?
Om daar binnen het onderzoek duidelijkheid over te creëren, hebben we tijdens de kick-off samen met IJzervallei afgebakend wat we in dit onderzoek onder cultuurparticipatie verstaan. Dat is belangrijk, want de gekozen definitie bepaalt uiteindelijk ook wat je meet. In het onderzoek richten we ons op publieke cultuurparticipatie: van het bezoeken van cultureel aanbod tot het zelf beoefenen van cultuur, bijvoorbeeld binnen de amateurkunsten. Culturele activiteiten die uitsluitend thuis plaatsvinden, laten we buiten beschouwing.
Ook de niet-participant bereiken
Een tweede uitdaging is het bereiken van inwoners die weinig of niet aan cultuur deelnemen. Juist deze groep blijft in onderzoek naar cultuurparticipatie gemakkelijk onderbelicht. En juist over hen willen de gemeenten meer te weten komen.
Daarom combineren we verschillende onderzoeksmethoden. Naast deskresearch zetten we een inwonersenquête en straatinterviews in. Indien mogelijk worden deze aangevuld met focusgroepen. Zo proberen we niet alleen de bestaande cultuurbezoekers te bereiken, maar ook inwoners die minder vanzelfsprekend aan cultuur deelnemen.
Dat is nodig, want uit onze eerste onderzoeksfase blijkt dat er al behoorlijk wat bekend is over de demografische en sociaaleconomische kenmerken van de regio en over het aanwezige cultuuraanbod. Veel minder weten we over het daadwerkelijke cultuurgebruik van inwoners: wie participeert wel en niet, waar doen inwoners dat, wat spreekt hen aan en welke motieven en drempels spelen daarbij een rol?
Kennis voor de toekomst
Het onderzoek moet niet alleen nieuwe inzichten opleveren. Later dit jaar verzorgt Bureau Lahaut ook een workshop voor culturele organisaties en andere betrokkenen uit de IJzervallei. Daarin bieden we praktische handvatten om zelf gegevens over cultuurparticipatie te verzamelen en deze structureel te blijven gebruiken. Zo kunnen gemeenten en culturele organisaties ook in de toekomst beter zicht houden op wie zij bereiken – en wie juist nog niet.
Voor Bureau Lahaut is de opdracht bovendien een mooie kans om onze blik letterlijk over de grens te richten. Tegelijkertijd zijn de vraagstukken in de IJzervallei niet helemaal vreemd voor ons. Hoe bereik je inwoners in kleinere gemeenten en dorpen? Welke drempels spelen een rol bij deelname? En wat kan samenwerking tussen gemeenten betekenen? Het zijn vragen die ook raken aan regionale vraagstukken waar we dichter bij huis, in Zuid-Limburg, mee te maken hebben.
Juist die combinatie maakt het onderzoek interessant: kennis en ervaringen uit verschillende regio’s naast elkaar leggen en bekijken wat we daarvan kunnen leren. Ondertussen dompelen we ons met veel plezier verder onder in de cultuursector van de Westhoek.